HAZINA ILIYOFICHWA MAJINI

Tanzania imebarikiwa kuwa na rasilimali nyingi za maji. Tuna Bahari ya Hindi, Ziwa Victoria, Ziwa Tanganyika, Ziwa Nyasa na maziwa mengine madogo madogo. Ndani ya maji haya kuna utajiri mkubwa sana ambao mara nyingi hauonekani moja kwa moja, na mojawapo ni dagaa.

Dagaa ni samaki wadogo lakini mchango wao ni mkubwa sana katika maisha ya Watanzania. Kwenye maziwa kama Victoria, Tanganyika na Nyasa, uvuvi wa dagaa ni shughuli ya kila siku kwa maelfu ya wavuvi. Hata kwenye ukanda wa bahari, dagaa hupatikana kwa wingi na kusaidia sana lishe na kipato cha wananchi wa pwani.

Kwa familia nyingi, dagaa si chakula tu bali ni tegemeo la uchumi. Wanawake wengi hujihusisha na ukaushaji, upangaji na uuzaji wa dagaa masokoni. Vijana hupata ajira kwenye uvuvi, usafirishaji na biashara zake. Hivyo, mnyororo mzima wa thamani unatoa ajira kwa watu wengi kuanzia mvuvi hadi mfanyabiashara mdogo.

Kiafya, dagaa wana faida kubwa. Wana protini nyingi, madini ya chuma na kalsiamu. Husaidia watoto kukua vizuri na kuimarisha afya ya mifupa. Ndiyo maana mara nyingi dagaa huitwa “nyama ya bei nafuu” kwa sababu inapatikana kwa gharama ndogo lakini ina virutubisho vingi.

Hapa ndipo dhana ya uchumi wa buluu inapokuja. Uchumi wa buluu ni matumizi endelevu ya rasilimali za maji kwa ajili ya kukuza uchumi, kuboresha maisha ya watu na kulinda mazingira. Hii inahusisha uvuvi, ufugaji samaki, usafirishaji wa majini, utalii wa fukwe na hata nishati inayotokana na bahari.

Kwa upande wa dagaa, uchumi wa buluu unaweza kuleta mabadiliko makubwa kama: Kwanza, kuongeza thamani ya mazao. Badala ya kuuza dagaa wabichi au waliokaushwa tu, tunaweza kusindika kuwa unga wa lishe, chakula cha mifugo au bidhaa za kufungashwa vizuri kwa masoko ya ndani na nje.

Pili, kuongeza ajira. Viwanda vya kusindika samaki, maghala ya kuhifadhi baridi na usafirishaji vitatoa nafasi nyingi za kazi kwa vijana.

Tatu, kulinda mazingira. Uvuvi endelevu unahakikisha dagaa hawavuliwi kupita kiasi. Hii inalinda mazalia na kuhakikisha rasilimali hii inadumu kwa vizazi vijavyo.

Nne, kukuza mapato ya taifa. Bidhaa za dagaa zinaweza kuuzwa nje ya nchi na kuingiza fedha za kigeni, jambo linalosaidia uchumi wa nchi kwa ujumla. Hata hivyo, bado kuna changamoto kama vifaa duni vya uvuvi, ukosefu wa masoko ya uhakika, upotevu wa samaki baada ya kuvuliwa na uvuvi haramu. Hapa ndipo serikali, sekta binafsi na jamii wanapaswa kushirikiana kuboresha miundombinu, kutoa mafunzo na kuweka sheria zinazosimamiwa vizuri.

Kwa kifupi, dagaa wanaweza kuonekana wadogo, lakini mchango wao ni mkubwa sana. Wanaweza kulisha taifa, kutoa ajira na kuimarisha uchumi wetu kupitia uchumi wa buluu. Tukitunza rasilimali zetu za maji na kuzitumia kwa busara, Tanzania inaweza kuwa mfano mzuri wa jinsi bahari na maziwa yanavyoweza kubadilisha maisha ya watu.